Навіны

Выклікі самаўрадавай рэформы

Ка­лі ты­дзень на­зад пі­саў я пра ка­му­ні­ка­цый­ныя кло­па­ты і шан­цы на да­фі­нан­са­ван­не па­са­жыр­ска­га тран­с­пар­ту з бю­джэ­ту дзяр­жа­вы, то ака­за­ла­ся, што са­маў­ра­ды ма­юць тэр­мін на па­да­чу пра­па­на­ва­ных аў­то­бус­ных мар­ш­ру­таў толь­кі ця­гам гэ­та­га ме­ся­ца. Зна­чыць, ужо ў ве­рас­ні да­ве­да­ем­ся хто ат­ры­маў пад­трым­ку і ці ў лі­ку ах­вот­ных ат­ры­маць яе бу­дуць са­маў­ра­ды з на­шых вык­лю­ча­ных у ка­му­ні­ка­цый­ным пла­не гмін і па­ве­таў. Ме­на­ві­та гэ­та на­шы вой­ты, бур­га­міст­ры, ста­ра­сты і мар­шал­кі са сва­і­мі ра­да­мі з’яў­ля­юц­ца за­раз на­шы­мі прад­стаў­ні­ка­мі, якія рэ­а­лі­зу­юць свае пла­ны і на­шы гра­ма­дзян­скія пат­рэ­бы. Рэ­аль­насць, ад­нак, вель­мі ча­ста пры­но­сіць рас­ча­ра­ван­не.

Пі­шу пра ро­лю са­маў­ра­даў­цаў не­вы­пад­ко­ва, бо ў гэ­тым го­дзе пры­па­дае двац­ца­тая га­да­ві­на ўвя­дзен­ня з 1 сту­дзе­ня 1999 го­да ад­мі­ніст­ра­цый­на-па­лі­тыч­най рэ­фор­мы ў Поль­ш­чы. Рэ­фор­ма ўвя­ла трох­сту­пен­ную сі­стэ­му ад­мі­ніст­ра­цый­на­га дзя­лен­ня кра­і­ны, ства­ра­ю­чы па­ве­ты, якія ра­зам з гмі­на­мі і са­маў­ра­да­вымі ва­я­вод­ствамі ства­ры­лі но­вую гра­мад­ска-па­лі­тыч­ную рэ­ча­іс­насць кра­і­ны. Уз­нік­ла шас­нац­цаць ура­да­ва-са­маў­ра­да­вых ва­я­вод­стваў і тры­ста пят­нац­цаць па­ве­таў. Ад­на­час­на па­мен­шы­ла­ся коль­касць ва­я­вод­стваў з са­ра­ка дзе­вя­ці да шас­нац­ца­ці. Зда­ва­ла­ся б, што та­кая круг­лая да­та і тыя два дзя­сят­кі га­доў з’яў­ля­юц­ца доб­рай на­го­дай для ды­ску­сіі па­лі­ты­каў пра пос­пе­хі і па­ра­зы та­кой ма­дэ­лі са­маў­ра­да­ва­га жыц­ця. Ад са­мо­га па­чат­ку най­больш спрэч­ным бы­ло ад­наў­лен­не па­ве­таў — звя­на, якое ста­ла чар­го­вым мес­цам пра­цы перш за ўсё для са­міх пар­тый­ных ак­ты­ві­стаў ла­каль­на­га маш­та­бу. Пры­тым па­ве­ты пе­ра­ня­лі важ­ныя кам­пе­тэн­цыі гмін, на­пры­клад у га­лі­не ас­ве­ты ці ахо­вы зда­роўя. Вы­бар­чая кам­па­нія, якая пра­хо­дзіць за­раз у Поль­ш­чы, на­ту­раль­ным чы­нам па­він­на пра гэ­та га­ва­рыць, а ўсе пар­тыі, на маю дум­ку, па­він­ны зра­біць ацэн­ку са­маў­ра­даў і вы­ка­заць сваё стаў­лен­не на гэ­ты конт. А тут поў­ная ці­шы­ня, за­тое ў са­мым раз­га­ры ідэ­а­ла­гіч­ныя свар­кі. Ві­даць, усім пар­ты­ям не­па­трэб­ны ані­я­кі за­ка­лот з са­маў­ра­да­вы­мі зме­на­мі. Не трэ­ба быць вя­лі­кім зна­та­ком гэ­тай сі­стэ­мы, бо про­стым во­кам ві­даць, што гмі­ны і па­ве­ты, не толь­кі ў маш­та­бе Пад­ляш­ска­га ва­я­вод­ства, але і ўсёй Поль­ш­чы, жы­вуць у даў­гах, якія не даз­ва­ля­юць на ані­я­кія іні­цы­я­ты­вы з улас­ны­мі гра­шы­ма. Так­са­ма дэ­маг­ра­фіч­ная сі­ту­а­цыя па­каз­вае вы­раз­на, што абяз­лю­дзен­не на­шай ус­ход­няй сця­ны ра­ней ці паз­ней пры­му­сіць ула­ды да аб’­яд­нан­ня не­ка­то­рых гмін і па­ве­таў у боль­шыя адзін­кі. Але ка­лі пра тое за­раз не па­ду­маць, то ў бу­ду­чы­ні кло­па­ты бу­дуць яш­чэ боль­шы­мі.

Ка­лі над са­маў­ра­да­мі ці­шы­ня, то лі­та­раль­на ў апош­ніх днях з’я­ві­ла­ся ін­фар­ма­цыя, што, ма­быць, праз дзе­сяць-двац­цаць га­доў мо­жа бу­дзе па­трэ­ба ў лік­ві­да­цыі аж ча­ты­рох ва­я­вод­стваў. У чым жа тут уся ін­т­ры­га?

Ад­каз зу­сім про­сты — у дэ­маг­ра­фіі. Па­вод­ле Га­лоў­най ста­ты­стыч­най уп­ра­вы ў 2019 год Поль­ш­ча ўвай­ш­ла з 38,4 млн. на­сель­ні­цтва. Най­больш лю­дзей пра­жы­вае ў Ма­за­вец­кім ва­я­вод­стве — 5,4 млн. і Шлён­скім — 4,5 млн. Най­менш на­сель­ні­цтва на­ліч­вае Аполь­скае ва­я­вод­ства — 986,5 ты­сяч і Лю­буш­скае — 1,014 млн. З праг­но­заў ста­ты­стыч­на­га ве­дам­ства вы­ні­кае, што праз трыц­цаць га­доў коль­касць на­сель­ні­цтва на­шай кра­і­ны змен­шыц­ца аж на 4,5 млн. і ў 2050 го­дзе скла­дзе прыб­ліз­на 33,7 млн. гра­ма­дзян. А лік на­сель­ні­цтва ў ча­ты­рох ва­я­вод­ствах зы­дзе ні­жэй мі­льё­на. Зга­да­нае Аполь­скае ва­я­вод­ства зы­дзе да 745 ты­сяч, а Лю­буш­скае — да 879 ты­сяч. Да іх да­лу­чац­ца Свен­так­шы­скае (977 ты­сяч) і на­ша Пад­ляш­скае (982 ты­сяч) ва­я­вод­ствы.

Ад­ным сло­вам, па­лі­ты­кі ад праб­ле­мы не ўця­куць. Хо­чаш не хо­чаш, але на­но­ва трэ­ба праг­ле­дзець дэ­маг­ра­фіч­на-эка­на­міч­ную сі­ту­а­цыю кож­най ад­мі­ніст­ра­цый­на-са­маў­ра­да­вай адзін­кі, бо мно­гім па­гра­жае не толь­кі ка­му­ні­ка­цый­нае, але і эка­на­міч­на-гра­мад­скае вык­лю­чэн­не. Мож­на ра­зу­мець нер­вы на­шых са­маў­ра­даў­цаў, якія на­ват слу­хаць не хо­чуць пра паг­ро­зу і пат­рэ­бу дзе­ян­няў на­конт ін­тэг­ра­цыі ва ўзбуй­не­ныя адзін­кі. Але ча­каць у ма­раз­ме зак­рыц­ця дзяр­жаў­ны­мі ор­га­на­мі гэ­та ж так­са­ма не вы­хад.

Яў­ген ВА­ПА

09.08.2019 Тэгі: Яўген Вапа, Блог

Архіў

Кастрычнік 2019
123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031

Відэа

праваабарончыя сайты